Tarihçe

Endonezya dövüş sanatlarının bir araya getirildiği sistemin genel adıdır. Silahlı dövüşlere ek olarak yakalama, boğuşma, fırlatma, kilitleme, vuruş ve bloklarla tam temas güney asya dövüş sanatıdır. En etkili ve sert dövüş sanatlarından biridir. Tarihte, savaşlarda kullanıldığı görülmektedir.

Endonezya’nın sözlü tarihi ilk Kral’ın (Aji Saka) Hindistan’dan Java adasına gelmesiyle başladığı düşünülmektedir. Bu ilk Kral’ın yetenekli bir dövüşçü ve kılıç ustası olduğu söylenmektedir. Yapılandırılmış şekli ile en erken 6. yüzyılda ortaya çıktığına dair kanıtlar bulunmaktadır. Kadınlarında sıkça kullandığı ve öğretildiği bir sistem olan Pencak Silat, 13. yüzyılda G.Asya’ya hızla yayılmaya başladı. Bu yayılmaya en büyük etki Ken Arok adlı bir haydut tarafından yapılmıştır. Zamanla Ken Arok kendini her yönden geliştirerek Kediri Krallığını ele geçirerek Rajasa Hanedanlığını kurdu. Halefi, Singhasari'li savaşçı kral Kertanegara , Melayu Krallığı , Maluku Adaları , Bali ve diğer komşu bölgeleri fethetti. Kublai Han, 1280-1289’dan Singhasari'nin Jambi ve Melayu'nun yaptığı gibi Kral’a teslim etmesini talep eden elçileri gönderdi, ancak Kertanegara son elçinin yüzünü yaralayarak meydan okurcasına karşılık verdi. Kublai Khan, Java'ya 1000 kişilik cezalandırıcı savaşçılar göndererek misilleme yaptı; ancak Kertanegara, Yuan kuvveti gelmeden önce Kediri'deki bir firari suçlu tarafından öldürüldü . Kayınpederi Raden Wijaya, Kertanegara'nın yerini lider olarak aldı ve gelen Moğol ordusuyla ittifak yaptı. Onların yardımıyla Raden Wijaya, Kediri kuvvetlerini yenmeyi başardı. Kurduğu köy, Majapahit imparatorluğu oldu. Bu, tüm Endonezya'yı birleştiren ilk imparatorluktu.Bu dönemde büyük adalar ve Pencak Silat teknik doruğuna ulaştı. Majapahit'te pencak silat, soylulara öğretilen elit bir dövüş sanatı haline geldi ve bu dövüş sanatının sırları uzun zamanlar halktan gizlendi.

Sömürge Dönemi

17yüzyıl döneminde baharat yolunun göz ardı edilemeyen kazançları Avrupa’lı sömürgeci devletleri kendine çekmişti…Önceleri Portekiz, daha sonraları Hollanda ve İngiltere Endonezya üzerinde tam sömürge hakimiyeti kurmayı başardı. Lokal isyanlar ve ayaklanmalar sık sık yaşansa da Avrupalı’ların tam donanımlı askeri birlikleriyle baş edemiyorlardı. Karada gerilla taktikleri uygulayarak Avrupalı’lara yönelik saldırılarını devam ettirdiler. Bu deniz ülkesinin insanları giderek korsanlığa yönelerek denizde direniş başlattılar. Sömürgecilerin deniz ticaretinin engellenmesi noktasında başarılı oldular. Bu korsanlar Pencak Silat’ın göğüs göğüse mücadelede bir hayli etkli olduğunu kanıtlamalarıyla bu sanatın gelişmesine de etkisi büyük olmuştur.

Modern Dönem

Sömürgecilerle olan direniş, temelinde milliyetçilik ve anti-sömürgecilik idealleri üzerine kurulan yeni Pencak Silat stillerinin çoğalmasına ivme kazandırdı. Endonezya Pencak Silat Derneği (IPSI), 1948 yılında tüm Endonezya Pencak Silat stillerini tek bir çatı altına almak için kuruldu. Bu organizasyon dünyanın en eski silat organizasyonu olarak bilinmektedir. Teknik açıdan işlevselliğini yitirmiş tekniklerin yeniden geliştirilmesi ve stillerin birbirine yakın hale gelmesini amaçlayarak, Pencak Silat’ın özgünlüğünü yitirmeden sporlaştırılmasını engellemiş ve (IPSI) bu stili bir dövüş sanatı olarak gelişimine devam etmesini temel ilke olarak kabul etmişlerdi. Fakat zaman içerisin yarışma ve turnuvaların artmasıyla belirli kurallar bütünü içinde bu karşılaşmaları yürütmek gerekliliği doğdu. Bundan dolayı Pencak Silat’ın en azından karşılaşmalar için spor bağlamında düzenlemeler yapılmıştır.

20.yy sonlarına doğru Hollanda üzerinden Avrupa’ya yayılarak Endonezya’nın dışında daha fazla insana ulaşmaya başladı. Bugün pencak silat, Endonezya okullarında öğretilen seçmeli derslerden biri haline gelmiştir. SEA Games ve Indonesia's National Sports Week gibi yerel, ulusal ve uluslararası spor organizasyonlarında dövüş sporu olarak yer almaktadır. 2012'den bu yana, Pencak Malioboro Festivali her yıl düzenlenmektedir. Endonezya'daki en büyük Pencak Silat okullarının gösterilerini sunmaktadır.

Eğitim

Tarihsel bir çok dövüş sanatlarında olduğu gibi Pencak Silat’ında önemli bölümünde çeşitli silah kullanma eğitimi bulunmaktadır. Aşağıda sayacağımız silahların neredeyse tüm Silat stillerinde klasik olarak kullanımları öğretilmektedir. Bunlara ek olarak bir çok stil sadece ileri seviye öğrencilerine öğretilen gizli bir silahın eğitimlerini de vermektedir.

Kullanılan Silahlar
  • Toya: Çalışanlar genellikle rattan, bazen de tahta veya metalden yapılmış. Genellikle 5–6 fit uzunluğunda ve 1,5-2 inç çapındadır.
  • Tombak/Lembing: Bazen bıçağın yanında at kılı bulunan bambu, çelik veya tahtadan yapılmış mızrak veya cirit.
  • Parang: Pala gibi doğrayıcı, 10 ila 36 inç uzunluğunda.
  • Golok: 10-20 inç uzunluğunda ağır balta.
  • Pisau: Herhangi bir kısa bıçak.
  • Kris: Farklı metal türlerini bir araya getirip asitle yıkayarak çift uçlu hançer.
  • Sabit/Celurit: Mahsullerin tarımı, tarımı ve hasadı için yaygın olarak kullanılan bir orak.
  • Tongkat/Galah: Kısa çubuk ya da sopa.
  • Pedang: Kılıç, genellikle tek kenarlı ve ya düz ya da hafif kavisli. Genellikle 10 inç uzunluğa kadar..
  • Klewang: Ucu ucunda çıkıntılı bir çentik bulunan tek kenarlı uzun kelime
  • Chabang: Kısa saplı trident, kelimenin tam anlamıyla "dal" anlamına geliyor.
  • Selendang: Boğazlamak , boğmak ve kırbaçlamak için kullanılabilecek bir bez parçası.
  • Kerambit: Pençeye benzeyen küçük bir kavisli bıçak.
Stiller ve Okullar

Endonezya’da 150’nin üzerinde Pencak Silat stili kayıtlıdır. Buna rağmen ülkedeki bir çok etnik grubun kendi stilleri bulunduğu gözlemlenmiştir. Bu durumda kayıtlı stillerden daha fazla stil olduğunu söyleyebiliriz. Fakat bu stillerin arasından en bilinen ve en çok uygulayıcısı olanları şöyle sıralayabiliriz; Riau, Minangkabau, Java, Sunda, Betawi, Bali, Bugis-Makassar, Aceh, Batak, Maluku, Bajaular.

Teknikler

Silat tekniğini genellemek çok zordur. Haraketler stillerin çokluğu kadar çeşitlenmiştir. Bazı disiplinler (Aceh) saldırgan ve agresif tekniklerden oluşurken bazı disiplinler daha fazla ataklara ya da yakalama veya kilitlemelere odaklanabilmektedir. Hatta bazı stiller ruhsal gelişime bile daha çok önem verebilmektedir. Fakat bu durum disiplinler arası bir ayrışmaya neden olmamakla birlikte eğitim süreçlerinde birbirlerinin tekniklerini öğrenebilmektedirler. Belirli bir ölçüde kategorilendirmek gerekirse bunu disiplinlerin uygulandığı bölgeler açısından yapmamız daha uygun görünmektedir. Şöyle ki;

  • Tekmeler: Batı Sumatra, Kuzey Sumatra
  • El Teknikleri ve Silahlar: Batı Java, Sulawesi, Kalimantan
  • Yakalama ve Kilitleme: Doğu Java, Sumatra
  • Ataklar (El ve Ayak): Bali, Java Merkezi, Madura

Eğitimin Temelleri

Duruşlar ve Adımlar: Temel duruş ve adımlar 8 adım yönü prensibine oturtulmuştur. Geleneksel müzikler eşliğinde müziğin içindeki ton değişiklikleri bu adım ve duruşlar arasında geçiş için kullanılmaktadır. Bunlara verilen isim Langkah’tır. Langkah hem savunmada hem de saldırılara temel oluşturması açısından en temel formlardan oluşmaktadır.

Formlar: Jurus adındaki bu formlar, çeviklik ve vucut koşullandırmaları için Karate’deki Kata sistemine benzemektedir. Yüksek konsantrasyonla tekrarlanan bu hareketler; aynı zamanda kas hafızasını da geliştirerek, herhangi bir ani tehdit durumunda çok fazla düşünmeden kendinizi savunabilmeniz için de önemli bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.

Saldırı: Pencak Silat’ta saldırı için vücudumuzun tüm kaynakları kullanılır. Yumruk, el içi, dirsek, omuz, bacak, tekme, parmaklar gibi tüm uzuvlar saldırılar için kullanılmaktadır. Bölge ve stile göre daha sıkı yumruklamalar olabilirken bazı bölgelerde sadece avuç içi sert tokatlamalarla saldırılar yapılabilmektedir. Ayrıca dikkat dağıtıcı teknikler de uygulanmaktadır. Özellikle rakibin dengesini bozmaya yönelik yerden süpürme ve makas teknikleri öne çıkmaktadır.

Savunma: Silat içerisindeki savunma; engelleme(blok), kaçınma, saptırma ve kontra ataklar gibi tekniklerden oluşur. Saldırılar vucudun herhangi bir yerine olabileceğinden dolayı savunma sistemi de bu yönde gelişerek bir çok uzuv kullanılarak engelleyici teknikler oluşturulmuştur. Hatta dirseklerle yapılan bloklar bazen saldırıyı yapan kişiye daha çok zarar verebilmektedir. Kuvvet ile birleştirilmiş bloklar kendi kuvvetinize eş veya daha düşük rakipler için uygun olurken, sizden daha güçlü rakipleriniz içinse kaçınma ve saptırma teknikleri devreye girmektedir.

dovussanati.com

Bu site "Dövüş Sanatları" adıyla, 2001 yılında kaleme alınmış, Erk Yayıncılık Ltd. ISBN: 9789758598007 numaralı kitaptan uyarlanan bilgilerden oluşmaktadır. Bu kitap, konusu itibariyle Dövüş Sanatları'nın tarihi ve felsefi açılımlarına değinerek; yayımlandığı dönem içerisinde içeriği bakımından Türkiye'de ilkleri barındıran 160 sayfalık kitaptır.